Özgür içerik

Bilgibank, Hoşgeldiniz
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Özgür içerik, özgür içerik veya özgür bilgi, her türlü işlevsel çalışma, sanat eseri veya özgür kültürel çalışmanın tanımını karşılayan diğer yaratıcı içeriktir.[1]

Tanımlama

Özgür Kültürel Çalışmalar tanımına göre, insanların özgürlüğü konusunda önemli bir yasal kısıtlamaya sahip olmayan ücretsiz bir kültürel çalışma (ücretsiz içerik):

  • içeriği kullanmak ve kullanmaktan faydalanmak,
  • içeriği inceleyin ve öğrenilenleri uygulayın,
  • içeriğin kopyalarını yapmak ve dağıtmak,
  • içeriği değiştirmek ve iyileştirmek ve bu türev işleri dağıtmak

Özgür içerik, kamusal alandaki tüm çalışmaları ve ayrıca lisansları yukarıda belirtilen özgürlükleri onurlandıran ve onlarla korunan telif hakkıyla korunan çalışmaları kapsar. Çoğu ülkedeki Bern Sözleşmesi, varsayılan olarak telif hakkı sahiplerine yarattıkları üzerinde tekel kontrolü sağladığı için, telif hakkı içeriği, genellikle çalışma içinden lisanslama beyanlarına atıfta bulunmak veya dahil olmak suretiyle açıkça ilan edilmelidir.[1]

Düzenli günlük kullanımda birçok farklı tanım olmasına rağmen, serbest içerik, aynı ikiz gibi olmasa da, içeriği açmak için yasal olarak çok benzer. Bir benzetme, rakip terimler özgür yazılımı ve yasal olanlardan ziyade ideolojik farklılıkları tanımlayan açık kaynak kullanımıdır. Örneğin, Açık Bilgi Vakfı'nın Açık Tanımı, "Ücretsiz Kültürel İşlerin Tanımı" nda (Açık Kaynak Tanımı ve Özgür Yazılım Tanımı'nda) olduğu gibi, "Serbest Kültürel Çalışmaların Tanımı" nda, serbest tanımına eş anlamlı olarak "açık" ı tanımlar. Bu tür serbest / açık içerik için her iki hareket de aynı üç Creative Commons lisansı, CC BY, CC BY-SA ve CC0'ı önerir.[1]

Yasal Konular

Telif hakkı

Telif hakkı, bir eserin yazarına veya yaratıcısına, eserinin çoğaltılması ve kamu performansı üzerinde yasal bir kontrol vermesini sağlayan yasal bir kavramdır. Birçok yargı alanında, bu, çalışmaların daha sonra kamuya girdiği bir süre ile sınırlıdır. Telif hakkı yasaları, entelektüel ve sanatsal eserlerin yaratıcıları ile diğerlerinin bu eserlere dayanma hakları arasında bir denge kurar. Telif hakkı süresi boyunca, yazarın çalışması, kullanım adil bir kullanım olmadıkça, sadece yazarın rızası ile kopyalanabilir, değiştirilebilir veya halka açık olarak yapılabilir. Geleneksel telif hakkı kontrolü, yazarın çalışmalarının kullanımını, yazarın içeriğinin kullanımı için yazara telif hakkı ödeyenlere ya da kullanımlarını adil kullanımla sınırlayanlara sınırlar. İkincisi, yazarı bulunamayan içeriğin kullanımını sınırlar. Sonunda, mashuplar ve işbirlikçi içerik gibi türev işleri sınırlayarak yazarlar arasında algılanan bir engel oluşturur.[1]

Kamu malı

Kamu malı, telif hakkı süresi dolmuş veya hiç kurulmamış bir dizi yaratıcı eserdir; ayrıca telif hakkı için uygun olmayan fikir ve gerçekleri de içerir. Bir kamu malı eser, yazarı halka açık olan veya eserin dağıtımı ve kullanımı üzerinde kontrol sahibi olamayan bir eserdir. Bu nedenle, herhangi bir kişi, yasal düzenlemeler olmadan işi manipüle edebilir, dağıtabilir veya başka şekilde kullanabilir. Kamu malı veya izin verilen bir lisans altında serbest bırakılmış bir esere "kopya merkezi" denebilir.[1]

Copyleft

Copyleft, telif hakkı kelimesi üzerindeki bir oyundur ve bir eserin kopyalarının dağıtılması ve değiştirilmiş versiyonları ile ilgili kısıtlamaları kaldırmak için telif hakkı yasasının kullanılması uygulamasını açıklar. Copyleft'in amacı, yazar olmayan tarafların yeniden kullanabilmelerini sağlamak için telif hakkı yasal çerçevesini kullanmak ve birçok lisans programında, bir yazar tarafından oluşturulan içeriği değiştirmektir. Kamusal alandaki eserlerin aksine, yazar malzemenin telif hakkını saklı tutar, ancak yazar, eserini dağıtması ve sık sık değiştirmesi için herhangi bir kişiye özel olmayan bir lisans vermiştir. Copyleft lisansları, türev çalışmaların aynı şartlar altında dağıtılmasını ve orijinal telif hakkı bildirimlerinin korunmasını gerektirir. Çoğunlukla copyleft ile ilişkilendirilen bir sembol, telif hakkı sembolünün tersine çevrilmesidir; C noktalarının açılması sağdan ziyade sola. Telif hakkı sembolünden farklı olarak, copyleft sembolünün kodlanmış bir anlamı yoktur.[1]

Kullanım

Özgür içerik sağlayan projeler, yazılım, akademik literatür, genel edebiyat, müzik, resim, video ve mühendislik gibi birçok ilgi alanında bulunmaktadır. Teknoloji, yayın maliyetini düşürdü ve giriş engelini bireyler veya küçük gruplar tarafından geniş çapta yayılmış materyallerin üretimine izin verecek kadar azalttı. Özgür edebiyat ve multimedya içeriği sağlama projeleri, bilgisayar teknolojisinin gelişmesiyle ilişkili materyallerin yayılma kolaylığı nedeniyle giderek daha fazla öne çıkmaya başladı. Bu tür bir yayılma, bu teknolojik gelişmelerden önce çok maliyetli olabilirdi.[1]

Medya

Metinsel, görsel ve işitsel içerik içeren medyada, Creative Commons tarafından verilen bazı lisanslar gibi ücretsiz lisans programları eserlerin açık bir yasal izinler dizisi altında yayılmasına izin vermiştir. Creative Commons’ın lisanslarının tümü tamamen ücretsiz değildir: izinleri çok genel liberal yeniden dağıtım ve çalışmaların değiştirilmesinden daha kısıtlayıcı bir yeniden dağıtım için yalnızca lisanslamaya kadar değişebilir. Şubat 2008'den bu yana, tamamen Özgür olan Creative Commons lisansları, "ücretsiz kültürel çalışmalar için onaylandığını" belirten bir rozet taşıyor. Özel olarak Özgür materyal içeren ve fotoğraf, küçük resim, müzik ve edebiyat gibi içerik sağlayan depolar mevcuttur. Bir web sitesindeki ücretsiz içeriğin başka bir web sitesinde tekrar kullanımı yasal olsa da, yinelenen içerik sorunu nedeniyle bu genellikle mantıklı değildir. Wikipedia, web’de özgür içerik yükleyen kullanıcının en iyi bilinen veritabanları arasındadır. Wikipedia'daki içeriğin büyük çoğunluğu özgür içerik olsa da, telif hakkıyla korunan bazı materyaller Adil kullanım kriterleri kapsamında barındırılmaktadır.[1]

Yazılım

Genellikle açık kaynaklı yazılım ve özgür yazılım olarak da adlandırılan özgür ve açık kaynaklı yazılım, hem son kullanıcılara hem de teknik tüketicilere hem hizmet hem de teknoloji sağlamak için özgür yazılımı kullanan büyük şirketlerle olgunlaşan bir teknolojidir. Yayılma kolaylığı modülerliğin artmasına izin vermiştir, bu da küçük grupların işbirliğine yardımcı olmanın yanı sıra projelere katkıda bulunmalarını sağlar. Açık kaynak geliştirme modelleri, bilimsel araştırma gibi daha klasik alanların belirttiği benzer bir akran tanıma ve işbirlikçi fayda teşviklerine sahip olarak sınıflandırılmış ve bu teşvik modelinin üretim maliyetini düşürdüğü sosyal yapılar ortaya çıkmıştır. Bir yazılım bileşenine yeterince ilgi gösterilmesi durumunda, birebir dağıtım yöntemleri kullanılarak, yazılımın dağıtım maliyetleri düşürülerek, altyapı bakım yükü geliştiricilerden kaldırılabilir. Dağıtım kaynakları aynı anda tüketiciler tarafından sağlandığından, bu yazılım dağıtım modelleri ölçeklenebilir niteliktedir, yani tüketici sayısına bakılmaksızın bu yöntem uygulanabilir. Bazı durumlarda, özgür yazılım satıcıları birebir teknolojisini bir yayma yöntemi olarak kullanabilirler. Genel olarak, proje barındırma ve kod dağıtımı, pek çok sağlayıcı bu hizmetleri ücretsiz sunduğundan, çoğu ücretsiz projede sorun değildir.[1]

Kaynak

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Burdaki yer alan bilgiler en:Free content sayfası'ndan çevirilerek edinilmiştir.