Elektrik

Bilgibank, Hoşgeldiniz
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ampul.jpg

Kısaca

  • Elektrik elektriksel yükün varlığı ve akışından meydana gelen çeşitli olguları tanımlayan sözcüktür. (Mıknatıslık manyetizma) ile birlikte doğadaki temel etkileşimlerden biri olan elektromıknatıslığı oluşturur.
  • Yıldırım, elektrik akımı ve alanı gibi yaygın olarak bilinen birçok olguyu bünyesinde barındırmanın yanı sıra, en önemli endüstriyel uygulamaları arasında elektronik ve elektrik gücü sayılabilir. Elektriğin çoğu özellikleri 19. yüzyıl esnasında anlaşılmış olup, sanayi devriminin önemli etkenlerinden biridir. Günümüzde ise, elektrik uygarlığın ayrılmaz parçası konumundadır..

Tarihçe

  • Antik Yunan'da kehribarın “Grekçe:ήλεκτρον”, (elektron sürtünmesi) ile diğer nesneleri çektiğini gözlemlemiş ve bu güce (elektrik) adını vermişlerdir.

Yüzyıllar sonra, 1752'de, Benjamin Franklin elektrik üzerine deneyler gerçekleştirmiş ve yıldırım ile dural elektrik (statik) elektrik arasındaki bağı tanınmış uçurtma deneyi ile incelemiştir.

  • Bilimsel toplulukta elektriğin tekrar ilgi odağı olması ile, Luigi Galvani 1737-1798, Alessandro Volta 1745-1827, Michael Faraday (1791-1867), André-Marie Ampère 1775-1836, ve Georg Simon Ohm (1789-1854) çalışmaları ile önemli katkıda bulunmuşlardır.
  • 19. ve 20 yüzyılların sonunda ise, elektrik mühendisliği tarihinin en önemli isimlerinden bazıları belirmiştir Nikola Tesla, Samuel Morse, Antonio Meucci, Thomas Edison, George Westinghouse, Werner von Siemens, Charles Steinmetz, ve Alexander Graham Bell.

Eski yunanlı düşünür Miletli Thales MÖ yaklaşık 600 yılında,bir kürk parçasını sürtünen kehribarın saman çöpü,kuş tüyü gibi hafif cisimleri çektiğini bulmuştu.Bu nedenle birçok dile yerleşmiş olan elektrik terimi’’Amper’’anlamındaki yunanca (elektron) sözcüğün den türetilmiştir.

Elektrik gücü.jpg

Elektriksel Yükler

  • Kütle gibi, elektriksel yük de “soyut” bir özellik olup, fizikçiler tarafından maddenin davranışlarını tanımlamak için kullanılır. Bir diğer deyişle, hiç kimse doğrudan bir (elektriksel yük) görmemiştir, ancak bazı parçacıkları inceleyerek benzerliklerin varlığı saptanmıştır.
  • Kütlenin tersine, biri diğerinin tersi davranışlar sergileyen iki tür elektriksel yükten söz edilir, ve uzlaşımsal (konvansiyonel) olarak, (artı) veya pozitif ve (eksi) veya negatif diye adlandırılırlar..
Zıt-kutuplar.png Artı-kutuplar.png
Farklı türden iki yük ise birbirini çeker Aynı türden iki yük ise birbirini iter
  • Eşit miktarda (artı) ve (eksi) yüke sahip parçacıklar ise, biri diğerini elediğinden, yüksüz veya (nötr) olarak adlandırılırlar. Parçacıklar arasındaki bu gücün nicel değerlendirilmesi ise (Coulomb) yasası ile hesaplanmaktadır.

Elektrik Alanı

  • Elektrik alanı kavramı ilk kez (Michael Faraday) tarafından kullanılmıştır. Kütlelere etki eden yerçekimi gücü gibi elektrik alanı gücü de elektrik yüklerine etki etmektedir. Ancak aralarında birkaç farklılık söz konusudur. Yerçekimi gücü ancak nesnelerin kütlelerine bağlıyken, elektik alanı gücü bu nesnelerin elektrik yüklerine bağlıdır. Yerçekimi gücü iki kütleyi her zaman yaklaştırmaya uğraşırken, elektrik alanı gücü, söz konusu yüklerin türüne göre, nesneleri yaklaştırabilir veya tam tersine uzaklaştırabilir.

Elektriksel Gerilim

2 konum arasındaki elektriksel gerilim farkı, artı yüklü bir (noktasal) yükü bu iki konum arasında ilerletmek için elektriksel güce karş) üretilen iş olarak tanımlanır. Bu 2 konumdan biri sıfır gerilim noktası olarak düşünüldüğü takdirde, çevresindeki her hangi bir konumun gerilimi, noktasal bir yükün oraya ulaşması için gereken iş olarak tanımlanabilir.

  • Tek yüklerin geriliminin hesaplanabilmesi için, ikinci konumun sonsuzda yer aldığı varsayılır. Elektriksel gerilimin ölçüm birimi volt'tur (1 volt = 1 joule-coulomb).
  • Bu kavram, sıcaklığa benzetilebilir. Uzayın her hangi bir konumu için bir sıcaklık değeri söz konusudur, ve iki konum arasındaki fark ısının hangi yön ve miktarda değiştiğini gösterir. Benzer biçimde, uzayın her konumu (Elektriksel gerilim) değerine sahiptir, ve iki konum arasındaki gerilim farkı, bu kavramın arkasındaki gücün yön ve şiddetini gösterir.

Elektrik Akımı

Elektrik akımı, elektriksel yükün akışı olup, şiddeti amperdir Ampermetre (Am) ile ölçülür. Örnek olarak elektriksel iletme ele alınabilir. Bu durumda, elektronlar (eksicikler), metal tel gibi bir iletken içerisinde hareket ederler. Veya bir diğer örnek, elektrolizdir (kıvılkesim). Bu durumda artı (yüklü atomlar) sıvının içerisinde hareket ederler.

  • Her ne kadar parçacıkların hızı genelde yavaş olsa da, onları iten elektrik alanı (kıvıl alan) ışık hızına yakın hızda ilerler.

Parçacıkların maddelerdeki akış ilkelerini kullanan aygıtlara elektronik aygıtlar denir.

  • Düz akım , yüklerin tek yönlü hareketini tanımlarken, dalgalı akım (alternatif akım, AC) düzenli olarak akış yönünün tersine çevirildiği akımı tanımlar. Ohm yasası elektrik akımı ile gerilimi bağlayan önemli bir bağıntıdır.

Doğada,ki Elektrik Akımı

  • Her ne kadar elektriğin doğada gözle görünen hâlleri sayı olarak sınırlı olsa da, elektrik veya (kıvıllık) doğanın en temel olguları arasında yer alır. (Mıknatıslık) ile birlikte evrenimizin yapı taşları arasında sayılırlar.

Yıldırım

Yıldırım, sürtünme ile üretilen elektriğe örnek olarak sayılabilir. Bu sürtünme, (bulutlar) arasında gerçekleşip, su buharı kümelerinin (elektrik yükü) edinmesine neden olur. Olağan şartlar altında, hava yalıtkan olarak işlev görür, ve bu yük bulutlarda bulunmaya devam eder. Ancak bulutlar birikip elektrik yükleri arttığında, havanın yapısını yerel olarak değiştirip plazmaya dönüştürürler. Ve bu plazma aracılığı ile yüklerini yeryüzüne iletirler sonuç yıldırımdır..

Yıldırım.jpg

Dış Baglantılar