Miladi takvim

Bilgibank, Hoşgeldiniz
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Gregoryen takvimi, uluslararası alanda en çok kullanılan sivil takvimdir.[1][2][3] 1582 Ekiminde tanıtılan Papa Gregory XIII'in adını taşıyor.

Takvim, Julian takvimi[4] için yılın uzunluğunda 0.002%'lik bir düzeltme içeren bir arıtma niteliğindeydi. Reformun nedeni, Paskalya kutlamaları tarihini belirleyen ekinoks ve gündönümü, özellikle de ilkbaharda, takvimin kaymasıydı. Reform, başlangıçta Katolik Avrupa ülkeleri tarafından kabul edildi. Protestanlar ve Doğu Ortodoks ülkeleri geleneksel Jülyen takvimini kullanmaya devam ettiler ve uluslararası ticarette kolaylık sağlamak için bir süre sonra Gregoryen reformunu kabul ettiler. Reformu benimseyen son Avrupa ülkeleri 1923'te Yunanistan ve 1926'da Türkiye'dir.

Gregoryen reform iki bölümden oluşuyordu: Papa Gregory XIII zamanından önce kullanılan Julian takviminde bir reform ve Julian takvimi ile Paskalya tarihini hesaplamak için Kilisenin kullandığı ay döngüsünde yapılan bir reform. Reform, Aloysius Lilius'un[5] yaptığı bir önerinin bir değişikliğiydi. Önerisinde, dört yüzyıldaki sıçrama yıllarının sayısını 100'den 97'ye düşürmeyi, artıkyıl yerine 4 yüz yılın 3'ünden fazlasını yapmayı içerdi. Lilius ayrıca, Paskalya'nın yıllık tarihini hesaplarken takvim reformunun uzun süredir devam eden bir engelini çözerek ayın etkilerini ayarlamak için orijinal ve pratik bir plan da hazırladı.

Gregoryen reform, Julian takviminin artık yıl şemasını aşağıdaki şekilde değiştirdi:

Tam olarak bölünebilen her yıl, 100'le bölünebilen yıllar hariç, bir artık yılıdır, ancak bu yüz yıllık yıllar, 400'ün tam olarak bölünebiliyorsa artık yıllarıdır. Örneğin, 1700, 1800 ve 1900 yılı artık yılları değildir.[6]

Takvim yılının ortalama uzunluğundaki 365.25 gün (365 gün 6 saat) ila 365.2425 gün (365 gün 5 saat 49 dakika 12 saniye) arasında değişime ek olarak, yılda 48 saniye olan 10 dakika azalma ile birlikte, Gregoryen takvim reformu Bu uzunluklar arasındaki birikmiş farkı da ele almıştır. Kanonik Paskalya tabloları, üçüncü yüzyılın sonlarında, bahar ekinoksunun, yılın atlama mevsimindeki yıl konumuna bağlı olarak 20 Mart'ta veya 21 Mart'ta düştüğü şekilde tasarlandı. Kural Paskalya öncesi dolunayın ekinoks'dan önce gelmemesi idi, tarih 21 Mart'ta hesaplama amaçlı olarak belirlendi ve Paskalya için en erken tarih 22 Mart'ta belirlendi. Gregoryen takvime göre 10 gün çıkarmadan bu koşulları yeniden üretildi.[7]

Tarihi kesin olarak belirtmek için, tarihlerde ikili tarihlendirme veya Eski Stil (O.S.) ve Yeni Stil (N.S.) bazen kullanılır. Çift tarih atmak, yılın başlangıç tarihindeki farklılıklar nedeniyle iki yıl üst üste kullanıyor veya hem Julian hem de Gregoryen tarihlerini içeriyor. Eski Stil ve Yeni Stil (NS), Julian yılının başlangıcının 1 Ocak'ta (NS) başlayacak şekilde ayarlanıp ayarlanmadığını, o tarihte yazılan belgelerin farklı bir başlangıcı (OS) kullanmasına ya da bir tarihin uyuşup uyuşmadığına Gregoryen (NS) yerine Julian takvimine (OS) geçirdi.

Gregoryen takvimi, orijinal olarak 6. yüzyılda Dionysius Exiguus[8] tarafından hesaplanan doğuşun geleneksel tarihinden (Anno Domini) gelen yılları sayan bir önceki takvim dönemini (yıl numaralandırma sistemi) kullanmaya devam etmiştir. Dionysian dönemi ya da Common Era olarak da bilinen bu yıl numaralandırma sistemi, günümüze hakim uluslararası standardıdır.[9]

Tarihçe

4 Ekim 1582'de kabul edilmiştir. Değişik tarihlerde önce Avrupa'da daha sonra diğer ülkelerde yayılmıştır.

Gregoryen takvim oluşturulurken Jülyen takvimine 10 gün ilave edilmiştir; 5 Ekim Cuma günü, 15 Ekim Cuma olarak kabul edilmiştir. 1752'de kabul eden ülkeler ise 11 gün ilave etmek durumunda kalmışlardır.

Türkiye Cumhuriyeti'nin miladî takvimi kabulü

Osmanlı İmparatorluğu döneminde, önce Hicrî takvim, sonra da 1 Mart'ı yılbaşı kabul eden Malî takvim kullanılmıştı. Cumhuriyet'in ilanından sonra, Malî 26 Kânun-i Evvel 1341'de (26 Aralık 1925) kabul edilen "Takvimde Tarih Mebdeinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun" ve "Günün 24 Saate Taksimi Hakkında Kanun" adlı iki ayrı yasayla 1 Ocak 1926'dan başlayarak Gregoryen takvim benimsendi.

Yılbaşını 1 Ocak olarak alan bu takvimin yanı sıra günü 12 saatlik gündüz ve 12 saat gece dilimlerine ayıran saat sistemi yerine 24 saatlik bir gün kabul edildi.

Yılbaşı

Ana madde: Yılbaşı

Daha önce 25 Mart olan yılın ilk günü, 1 Ocak olarak kabul edildi. Şubat ayının 28 gün olması durumu devam ettirildi.

Aylardaki gün sayılarının kolay akılda kalması için kullanılan yapışık yumruk yöntemi: Tümseklere denk gelen aylar 31 gün sürer.
Sıra Ay İngilizce Gün sayısı
1 Ocak January 31
2 Şubat February 28 ya da 29
3 Mart March 31
4 Nisan April 30
5 Mayıs May 31
6 Haziran June 30
7 Temmuz July 31
8 Ağustos August 31
9 Eylül September 30
10 Ekim October 31
11 Kasım November 30
12 Aralık December 31

Artık yıl

Ana madde: Artık yıl

Artık yıllar, Şubat ayının 28 yerine 29 gün çektiği yıllardır. Bu uygulama, Dünyanın Güneş çevresindeki bir turu 365 gün değil, yaklaşık olarak 365 gün ve altı saat sürmesi nedeniyle her sene sonunda artan 6 saatlik süreleri bir tam güne çevirmek için oluşturulmuştur.

Gregoryen takvimde sonu -00 ile bitmeyen ve 4'e kalansız bölünebilen tüm yıllar artık yıldır. Sonu -00 ile biten yıllar, yani yüzüncü yıllar ise eğer 400'e bölünebiliyorlarsa artık yıl olabilirler. Örneğin 1900 yılı artık yıl değilken 2000 yılı artık yıldır.

Artık yıllar, her dört senede bir tekrar ettiği için, en son artık yıl olan 2016'dan itibaren 2020, 2024, 2028, ... şeklinde 2100 yılına kadar devam edecek; 2100 yılı 400'e kalansız bölünemeyeceği için artık yıl olmayacaktır.

Açıklama

Christopher Clavius
Christopher Clavius (1538–1612), Reformun ana yazarlarından biri..
Christopher Clavius (1538–1612), Reformun ana yazarlarından biri..
Pope Gregory XIII 17. yüzyılın başlarında gravür.
Pope Gregory XIII 17. yüzyılın başlarında gravür.
 

Gregoryen takvimi bir güneş takvimidir. Normal bir Gregoryen yılı 365 günden oluşur ancak Julian takviminde olduğu gibi, bir artıkyıl, Şubat'a bir artık günü eklenir. Julian takviminde artık yılı her 4 yılda bir gerçekleşir ancak Gregoryen takvimi her 400 yılda bir 3 artık günü çıkarılır. Julian takviminde, bu artık gününün 24 Şubat'ı ikiye katlanmasıyla eklendi ve Gregoryen reformunda artık gününün tarihi değişmedi. Modern dönemde, ayın başından gün sayılamaları alışılagelmiş haldeydi ve 29 Şubat sıklıkla artık günü olarak değerlendirildi. Bazı kiliseler, özellikle Roma Katolik Kilisesi, 23 Şubat'tan sonra şubat festivallerini bir gün artık yıllarını erteliyor.

Gregoryen yılları ardışık yıl sayılarıyla tanımlanır..[10] Döngüler tamamen 146.097 günde bir tekrarlanır, ki bu 400 yıl olr hesaplanır.[11][12]

Bu 400 yıllık sürenin 303'ü normal 365 gün, 97'si 366 günün artık yıllarıdır. Ortalama bir takvim yılı 365 Gün = 365.2425 gün veya 365 gün, 5 saat, 49 dakika ve 12 saniyedir.[13]

Gregoryen reformu

Gregoryen takvimi, Julian takviminn bir reformdu. 1582'de Papa I. Gregory XIII tarafından başlatıldı.

Adaptasyon

Gregoryen Takviminin Kabulü
1500 1600 1700 1800 1900
1582: İspanya, Portekiz, Fransa, İtalya,

Katolik Düşük Ülkeler, Lüksemburg ve koloniler

1610: Prusya 1700: 'Almanya', İsviçre Kantonları, Protestan Düşük Ülkeler, Norveç, Danimarka 1873: Japonya 1912: Çin, Arnavutluk
1584: Bohemya Krallığı 1648: Alsace 1752: İngiltere ve koloniler 1875: Mısır 1915: Letonya, Litvanya
1682: Strazburg 1753: İsveç ve Finlandiya 1916: Bulgaristan
1918: SSCB, Estonya
1919: Romanya, Yugoslavya
1923: Yunanistan
1926: Turkiye

Kaynak

  1. Introduction to Calendars. United States Naval Observatory. Retrieved 15 January 2009.
  2. Calendars by L. E. Doggett. Section 2.
  3. The international standard for the representation of dates and times, ISO 8601, uses the Gregorian calendar. Section 3.2.1.
  4. See Wikisource English translation of the (Latin) 1582 papal bull Inter gravissimas.
  5. Moyer (1983).
  6. Introduction to Calendars. (15 May 2013). United States Naval Observatory.
  7. Ziggelaar (1983), p. 223.
  8. Nineteen-Year Cycle of Dionysius. Introduction and first argumentum.
  9. The first known occurrence of Common Era in English dates to 1708. Years before the beginning of the era are abbreviated in English as either BC for "Before Christ", or as BCE for "Before the Common Era" Two era names occur within the bull Inter gravissimas itself, anno Incarnationis dominicæ ("in the year of the Incarnation of the Lord") for the year it was signed, and anno à Nativitate Domini nostri Jesu Christi ("in the year from the Nativity of our Lord Jesus Christ") for the year it was printed. Les canons of Les textes fondateurs du calendrier grégorien (Latince) (Fransızca) 
  10. Clause 3.2.1 ISO 8601
  11. The cycle described applies to the solar, or civil, calendar. If the ecclesiastical lunar rules are also considered, the lunisolar Easter computus cycle repeats only after 5,700,000 years of 2,081,882,250 days in 70,499,183 lunar months, based on an assumed mean lunar month of 29 days 12 hours 44 minutes 2 seconds. (Seidelmann (1992), p. 582) [To properly function as an Easter computus, this lunisolar cycle must have the same mean year as the Gregorian solar cycle, and indeed that is exactly the case.]
  12. The extreme length of the Gregorian Easter computus is due to its being the product of the 19-year Metonic cycle, the thirty different possible values of the epact, and the least common multiple (10,000) of the 400-year and 2,500-year solar and lunar correction cycles. (Walker 1945, 218)
  13. The same result is obtained by summing the fractional parts implied by the rule: 365 + 141100 + 1400 = 365 + 0.25 − 0.01 + 0.0025 = 365.2425